समानता, सामाजिक न्याय, र जातीय विभेद उन्मूलनका लागि ऐक्यवद्धता निर्माण भन्ने मूल नाराका साथ आज कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगरमा ६० औं अन्तर्राष्ट्रिय जातीय विभेद उन्मूलन दिवस भव्य रूपमा मनाइएको छ। यस कार्यक्रममा कर्णाली प्रदेश प्रतिष्ठानका अध्यक्ष श्री बसन्त कुमार विश्वकर्माको अध्यक्षता, सामाजिक विकास मन्त्री माननीय घनश्याम भण्डारीको प्रमुख आतिथ्यता, कर्णाली प्रदेशसभा सदस्य माननीय उर्मिला विश्वकर्मा र माननीय लक्ष्मी सुनारको विशेष आतिथ्यता रहेको थियो।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग कर्णाली प्रदेश कार्यालय प्रमुख रमेश कुमार थापा, इन्सेक कर्णाली प्रदेश, दलित महिला संघ सुर्खेत, सुनचाँदी व्यवसायी संघ सुर्खेतका अध्यक्ष ओम बहादुर विश्वकर्मा लगायतका अतिथिहरू उपस्थित थिए। यस अवसरमा जातीय भेदभाव विरुद्ध अभियान र चेतनामूलक गतिविधिहरू सम्पन्न गरिएका थिए।

नेपालको सन्दर्भमा जातजाति बिचको विभेद अझै पनि कायमै रहेको छ, विशेष गरी दलित समुदायमाथि छुवाछूतको नाममा विभेद हुँदै आएको छ। यसैलाई ध्यानमा राख्दै कर्णाली प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय, कर्णाली प्रदेश प्रतिष्ठान, राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग, इन्सेक, दलित महिला संघ सुर्खेत, र दलित अधिकारको क्षेत्रमा सक्रिय नागरिक समाजले अगुवाई गरी देशभर यो दिवस मनाइरहेका छन्। प्रमुख अतिथि मन्त्री घनश्याम भण्डारीले दलितहरूको हकअधिकार सुनिश्चित गर्न संविधानको धारा २४, ४० र ४२ लाई कार्यान्वयन गर्नमा जोड दिए। उनले जातीय विभेद र छुवाछूतको अन्त्य गर्न सरकारले गरेका प्रयासहरू र आगामी दिनमा गर्न लागेका कार्यक्रमबारे जानकारी दिएका हुन्। विशेष अतिथि माननीय उर्मिला विश्वकर्मा र माननीय लक्ष्मी सुनारले पनि दलित समुदायको उत्थानका लागि सरकार र समाजले गर्नुपर्ने दायित्वबारे जोड दिए।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

सन् १९६० मार्च २१ को दिन दक्षिण अफ्रिकाको सार्पभिल्ले नगरमा रङ्गभेदी कानून विरुद्ध भएको एक शान्तिपूर्ण प्रदर्शन माथि प्रहरीले गोली चलाउँदा ६९ जना काला जातिको हत्या भएको थियो भने १८६ जना घाईते भएका थिए । उक्त दिनलाई सम्झेर विश्व जाती तथा रङ्गभेद उन्मूलन दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् १९६६ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभाले उक्त दुःखान्त घटनाको स्मरण गर्दै प्रत्येक वर्ष मार्च २१ तारिखलाई जातिभेद उन्मूलनको अन्तराष्ट्रिय दिवसको रुपमा मनाउन घोषणा गरेको थियो । दक्षिण अफ्रिकामा त्यतिवेला रहेको रंगका आधारमा गरिने विभेद र नेपालमा रहेको जातीय विभेदको रुप उस्तै—उस्तै रहेकाले पनि नेपालमा यो दिवसको महत्व बढी रहेको छ ।कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर, सुर्खेतमा प्रदेश सरकार, सामाजिक संस्था, राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग, निजी क्षेत्र दलित तथा गैरदलितको साझा कार्यक्रम पहिलो पटक गरिएको छ । कार्यक्रम संचालन रमेश विक्रम दर्जीले गर्नु भएको थियो ।